İlham Köşesi Yazılar

İçsel Bir Merakla Başlamak: “İsim Hakkı Almak Kaç TL?” ve Psikolojinin Penceresinden Bir Soru Bir gün kendi zihnimde şöyle bir soru belirdi: “İsim hakkı almak kaç TL?” Bu soru ilk bakışta basit gibi görünse de, altında yatan bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji süreçleri düşünüldüğünde çok daha derin bir hal alıyor. Bir karar verirken “fiyat” sadece parasal bir sayı değildir; aynı zamanda beklentilerimiz, kimlik arayışlarımız, başkalarıyla kurduğumuz ilişki ve toplumsal değerlerle örülü karmaşık bir ağın içinde yer alır. İnsanın davranışlarını anlamaya çalışmak, kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada seçim yapmakla ilgilidir. Duygusal zekâ ile farkında olduğumuz değerler, sosyal etkileşim içinde şekillenen beklentilerimiz ve zihinsel…

Sirius’un Anlamı Nedir? Bir Gece ve Bir Yıldızın Hikâyesi Bir Gece Kayseri’de Yalnızlıkla Bütünleşmek Kayseri’nin geceyi sarhoş eden o soğuk havası vardı o akşam. Bir yanda donduran rüzgâr, diğer yanda içimi ısıtan, bana çocukluğumun köy gecelerini hatırlatan o karanlık. O karanlıkta ben de, içimdeki karmaşa kadar büyük bir boşluğa kaybolmuş gibiydim. Gözlerimi gökyüzüne kaldırdım; belki içimdeki bu boşluğu dolduracak bir şeyler bulurum diye. O kadar yalnızdım ki, dünyadaki en uzak yer bile olsa, gitmek isterdim. O an bir zamanlar ünlü bir astronoma ait olan bir söz geçti aklımdan: “Yıldızlar yalnızca karanlıkta parlıyor.” Düşüncelerim, duygularım birbiriyle savaşıyor; kaybolan bir şey vardı,…

Sinop Türkleri Hangi Boy? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Sinop, Karadeniz’in kuzeyinde yer alan, köklü bir geçmişe sahip, kültürel ve etnik çeşitliliğiyle dikkat çeken bir şehir. Sinop Türkleri ise, hem etnik kimlikleri hem de yerel gelenekleriyle özgün bir yer tutuyor. Ancak, “Sinop Türkleri hangi boy?” sorusu, sadece bir etnik ya da tarihsel kimlik meselesi olarak algılanmamalıdır. Bu soruya verilecek cevap, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden de incelenmelidir. Bugün, Sinop’taki yerel boyların, hem geleneksel değerler hem de modern sosyal yapılarla nasıl şekillendiğini ve farklı toplumsal grupların bu meseleye nasıl etkilendiğini gözlemleyeceğiz. Sinop Türkleri Hangi Boy?…

Salim Kafa Ne Demek? Kafasında Takılmadan Yaşamak mı, Yoksa Bilgeliğin Ta Kendisi mi? İzmir’de, o kahvaltı salonunun kuytusunda bir arkadaş grubuyla toplanmışken, birden bir lafı duydum: “Aman Salim kafa ya!” Herkes güldü, ben de gülümsedim, ama kafamda “Salim kafa ne demek ya?” sorusu dönmeye başladı. Evet, tahmin edebileceğiniz gibi, bir yerde mizah var, ama derinliği biraz daha fazla. Yani, belki de bu lafın ardında bir hayat felsefesi var, kim bilir? Hadi, gelin biraz bu “Salim kafa” konusuna dalalım ve bakalım neler keşfedeceğiz! Salim Kafa Ne Demek? Basitçe Tanımlayalım “Salim kafa” ifadesi, aslında birinin kafasının sakin, dengede ve mantıklı olduğunu anlatmak…

Safran ve Aspir Aynı mı? Farklar, Benzerlikler ve Günlük Hayatta Kullanımları İstanbul’un kalabalık sokaklarında yürürken, birden aklıma bir soru takılıyor: Safran ve aspir aynı mı? Gerçekten de son zamanlarda her ikisinin de sağlığa faydalarından, mutfaklardaki kullanım alanlarından sıkça bahsediliyor ama ben bir türlü hangisinin ne olduğunu netleştiremiyorum. Belki de bu kadar benzer iki bitkinin isimlerini her gün duymama rağmen, tam olarak aralarındaki farkları bilmiyorumdur. Ne dersiniz, bu konuyu biraz kurcalasak mı? Çünkü ikisi de biraz gizemli gibi, ama aynı olmadıkları kesin. O zaman hadi, bu ikisi arasındaki farkları birlikte keşfedelim. Belki siz de bana katılırsınız ve bir süre sonra ikisinin…

S25 Ultra Fiyatı Ne Kadar? Bir Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifi Giriş: Teknoloji ve Fiyat, Toplumsal Adaletin Aynası Mıdır? Bugün, teknolojinin hızla geliştiği ve hayatın her alanında etkin olduğu bir dönemdeyiz. Akıllı telefonlar, bilgisayarlar, tabletler… Hepsi artık sadece birer araç değil, aynı zamanda kimlik, statü ve yaşam tarzı göstergesi haline geldi. Son dönemde en çok konuşulan cihazlardan biri ise S25 Ultra. Peki, bu telefonun fiyatı ne kadar? Soruyu sormak kolay, ama gelin biraz daha derinlemesine bakalım: Sadece fiyatı, bu telefonun ne kadar değerli olduğu, hangi gruplar için ulaşılabilir olduğu ya da herkes için eşit bir fırsat sunduğu kadar önemli…

Rüyada Ölmüş Birinin Seslenmesi Ne Anlama Gelir? Bir Genç Yetişkinin Deneyimleri ve İstatistiklerle Derinlemesine İnceleme Ankara’nın soğuk akşamlarından birinde, evimde tek başıma otururken rüyalarımda sevdiklerimle karşılaşıyorum. Gerçekten de, bir gece uyanıp “Rüyada ölmüş birinin seslenmesi ne anlama gelir?” diye düşündüm. Çünkü gece boyunca, yıllar önce kaybettiğim dedemin sesini duydum. Ses, ne kadar gerçekti! O kadar ki, o an kalkıp cebimden telefonumu almak istedim. Belki dedem gerçekten bir şeyler söylemek istiyordu. Tabii ki rüyada böyle şeyler olur, ama ne anlama geldiğini de merak ettim. Kendi içsel araştırmamı yapmaya karar verdim ve bu yazıyı yazarken bir yandan da anıların içinde kaybolmuş gibi…

Rüyada Bir Erkeğin Doğum Yaptığını Görmek Ne Anlama Gelir? Rüyalar, insan psikolojisinin derinliklerine dalmanın ve bilinçaltı süreçlerin bir nevi yansımasını görmenin en eğlenceli yollarından biridir. Özellikle de rüyada alışılmadık şeyler gördüğümüzde, “Acaba bu ne anlama geliyor?” sorusu kafamızı kurcalamaya başlar. Rüyada bir erkeğin doğum yaptığını görmek de tam olarak bu tür bir rüya örneği. Gerçekten de, hepimizin bildiği gibi, doğum genellikle kadınlarla ilişkilendirilen bir olaydır. Ancak rüyalarda cinsiyet ayrımı yoktur; dolayısıyla bu tür bir rüyanın da bir anlamı vardır. Peki, bu rüya neyi işaret eder? Rüya ve Psikolojinin Temelleri Rüyaların nasıl ortaya çıktığını anlamak için, önce biraz psikolojik temellere inelim.…

Rhino Nedir Tip? Bilgisayarların Yavaşladığı, Ekonominin Hızlandığı Dönemlerde Bile Bizimle: Rhino’nun Hikayesi Benim gibi veriyle uğraşmayı seven, ekonomi okumuş ve insan hikayelerine meraklı birinin gözünden “Rhino nedir tip?” sorusuna bir cevap aramak, tam anlamıyla bir keşfe çıkmak gibiydi. Çünkü bu soruyu her duyduğumda, aklımda birkaç farklı şey birden canlanıyordu. Bazen iş yerinde gözden kaçan küçük veri hatalarıyla boğuştuğumda, bazen de çocukken bilgisayarımın başında saatlerce vakit geçirirken karşılaştığım bir yazılımla ilişkilendiriyordum. Fakat, “Rhino” dediğimizde, aslında neyi kastediyoruz? Neden bu kadar çok duyuyoruz ve neden bu kadar önemli? Rhino’nun Adı Nereden Geliyor? Tarihçesi ve Bilgisayar Dünyasına Girişi Rhino denince ilk aklıma gelen…

Bir Merakın Anatomisi: Kedi Tırnağı Çiçeği Çok Yıllık Mı? Kendimi insan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri merak eden biri olarak tanımlıyorum; merakım bazen ilgisiz görünen sorulara yöneliyor. Mesela “Kedi tırnağı çiçeği çok yıllık mı?” gibi basit bir bitki sorgusu, zihnimde bilişsel ve duygusal psikolojinin, hatta sosyal etkileşim süreçlerinin bir aynası haline geliyor. Bu yazıda basit bir bitki sorusunu yalnızca botanik açısından değil, aynı zamanda zihinlerimizin nasıl çalıştığını anlamaya yönlendiren bir mercekten ele alacağım. Bilişsel Psikoloji ve Merakın Kaynağı İnsan zihni, belirsizlikle karşılaştığında otomatik olarak bilgi aramaya yönelir. Bilişsel psikolojide bu süreç “bilgi açlığı” ya da epistemik merak olarak tanımlanır.…